Groeifase 4: de Scaleup fase

De vierde fase is de ScaleUp-fase* ofwel de delegeerfase. Deze breekt aan tussen 50-150 medewerkers en is één van de lastigste groeifases. In deze fase moet de ondernemer een goed functionerend MT in zijn bedrijf hebben. Het blijkt namelijk dat een inspirerende visie en aantrekkelijke kernwaarden niet meer genoeg zijn. “What got you here will not get you any further”.

Alhoewel de inspirerende visie en aantrekkelijke kernwaarden moeten leven en blijven leven in de organisatie is er méér nodig. Maar wat? 

(*wil je teruglezen wat de andere groeifasen zijn? Lees het hier in het artikel ‘De Vijf Groeifasen van Elk Bedrijf‘)

Drie grootste uitdagingen

De grootste uitdaging in deze fase is het besluitproces onafhankelijk te maken van een individu of een kleine groep. De centrale besluitvorming heeft in de eerste drie fases gezorgd voor snelheid en duidelijkheid. In deze fase is decentralisatie van de besluitvorming aan de orde en moet het voor iedereen duidelijk zijn wie welke besluiten neemt, hoe en wanneer. De regels moeten duidelijk zijn. Ze hoeven niet formeel beschreven te zijn, maar informeel leven en gerespecteerd binnen de organisatie.

Ook het voeden en aansturen van creativiteit is een belangrijke uitdaging in deze fase. Creativiteit is broodnodig voor innovatie. Maar ongecontroleerde creativiteit verspilt tijd en middelen. Het onderbrengen van innovatie in een proces met daarbij de juiste verantwoordelijkheden en bevoegdheden (besluitvorming) is een must.

De derde grote uitdaging in deze fase is het zinvol stapelen van doelstellingen door de gehele organisatie. Individuele doelen moeten bijdragen aan teamdoelen die vervolgens bijdragen aan de doelen van de organisatie. Het is tijd voor een structuur waarin doelen op elkaar afgestemd en zelfs op elkaar aangepast worden om de doelen versterkend te laten zijn.

De #1 valkuil

Drie grote uitdagingen… als je daar alle tijd, aandacht en energie op richt, wat kan er dan mogelijk minder aandacht krijgen? Wat is de grote valkuil in deze fase? De klantfocus kan eronder lijden. In de eerste drie fases draaide alles om de klant. De focus op de klant was exclusief, was het bestaansrecht van de organisatie. In deze fase kan de focus verschuiven naar de interne organisatie. Klantfocus kan nog steeds belangrijk zijn, maar is niet meer de exclusieve focus.

NB. de ondernemer legt zich in deze fase toe op slechts één rol. Het is zijn of haar keuze welke rol dat is. Praktisch betekent dat de ondernemer alle andere rollen belegd bij zijn management team.

Belangrijke aspecten van deze fase

  • missie, visie, cultuur, normen en waarden – they walk their talk – erg belangrijk en levend in de organisatie en tegelijkertijd ondersteunend aan de business – als middel. De missie, visie en waarden benoemen alleen is niet voldoende, het moet ook leven.
  • werkende en geïnstitutionaliseerde processen, waarbij mensen weten waar en hoe beslissingen over welke onderwerpen worden genomen
  • gecontroleerde creativiteit die gevoed wordt
  • elkaar versterkende doelen (individu, team, organisatie)
  • bewuste focus en prioriteiten
  • functionele systemen en organisatiestructuur
  • voorspelbare excellentheid (met de nadruk op voorspelbaar)
  • groei in sales (omzet) en marge
  • organisatorische vruchtbaarheid voor nieuwe initiatieven
  • intra- en interorganisatie integratie en cohesie. Er is op alle lagen wederzijds vertrouwen en respect. Natuurlijk zijn er conflicten, maar die escaleren niet tot persoonlijke vetes.

Belangrijke vragen om te stellen in deze groeifase zijn:

  • hoe vinden we een goede CFO / HRM’er / marketeer?
  • hoe draag ik de dagelijkse leiding over?
  • hoe betrekken we alle medewerkers bij de visie van ons bedrijf?
  • in welke rol voeg ik als ondernemer de meeste waarde toe?

Zoals in elke groeifase is de sleutel het herkennen van groeiproblemen en die vervolgens wegnemen. Lees Problemen zijn prachtig voor meer informatie over problemen. Daarin is het belangrijk om te herkennen welke probleem ‘normaal’ en ‘abnormaal’ zijn voor deze fase.

Normale problemen in deze fase zijn:

  • conflicten tussen ondernemers en management team
  • tijdelijk verlies van visie
  • beloningsstructuren die het verkeerde gedrag belonen
  • jojo delegatie – loslaten en toch weer terugpakken
  • de ondernemer is trots en vindt het verschrikkelijk
  • de ondernemer accepteert de organisatie als soeverein
  • de ondernemer monopoliseert de ondernemers-/vernieuwingsrol (en maakt het persoonlijk)
  • moeite om de leiderschapsstijl te veranderen
  • te weinig controle (bv. dashboards)
  • te weinig accountability
  • lage moraal
  • de winsten stijgen, maar de omzet blijft hetzelfde

Abnormale problemen in deze fase zijn:

  • terugval van scaleup fase terug naar de puberfase. Let op: het kan zijn dat de organisatie ook krimpt wat betreft aantal medewerkers, maar het kan ook terugval naar het gedrag van de puberfase zijn.
  • inconsistente doelen, doelen die elkaar niet versterken
  • de ondernemer vertrekt (al dan vrijwillig)
  • bonus voor individuele prestaties ook als de organisatie als geheel verlies maakt (noodsignaal!)
  • nieuwe MT-leden komen en gaan en het is onduidelijk wie het nu voor het zeggen heeft en het maakt ook niet meer uit
  • onderling vertrouwen en respect breekt snel af
  • extreem veel interne politiek
  • de ondernemer die niet op een andere wijze wil of kan delegeren
  • invoering van controle-instrumenten tegen forse investeringen
  • verdeel-en-heers management
  • leiderschapsstijl die niet verandert
  • extreme salarissen en salarisverschillen
  • de winsten stijgen, maar de omzet loopt terug

De vier succesfactoren om naar de volgende groeifase te komen zijn:

1. alle processen goed belegd bij MT-leden die A-speler zijn (met name finance, marketing, HRM)

2. innovatie standaardiseren in een proces

3. een nieuwe cultuur en organisatiestructuur introduceren (met business units)

4. de ondernemer die in één nieuwe rol waarde toevoegt en alle andere rollen belegt bij anderen

Als dat lukt, dan is het tijd voor de volgende groeifase: de flowfase.

ScaleUp Company